Stoję nad resztkami smolarni w Szwendrowym Moście koło
Ostrołęki. I nie mogę się dowiedzieć, od wnuka ostatniego smolarza
na Kurpiach,- Korzenieckiego, ani jak wyglądała, ani jak funkcjonowała ich smolarnia. W końcu otworzył
się, słyszę:
"Mój dziadek
był złotoręki". - OOOO takie lubię, ja też
dziadkiem jestem!
„Więc mój dziadek, tak jak ci najdawniejsi smolarze, kowale,
czy hutnicy, potrafił na oko
i na wyczucie, dozować ogień i sterować procesami, których sensu chemicznego nie mógł w pełni
zrozumieć, a jednak umiał nieomylnie wyprowadzić tzw. produkt finalny!
Pan Korzeniecki własnoręcznie zbudował swoją smolarnię, a
także zbudował kilka nowych, między innymi w Nidzicy i Marcinkowie. Nikt go
tego nie uczył.
Wszystko – powiada
wnuk- brał z doświadczenia i obserwacji.
Wnuk Korzenieckiego pokazuje jakieś miejsce:
- Tutaj stał kopulak. Miał 5
metrów wysokości i 6 metrów średnicy. Do
połowy był zanurzony w ziemi. Miał dubeltową ścianę a w niej 4 ruszty
odchodzące od paleniska. Tymi rusztami biegał ogień dookoła zamkniętej w
kopulaku karpiny sosnowej. Ona siedziała więc w kopulaku i pociła się od żaru.
Najpierw uciekała z niej terpentyna biała, tzw. francuska.
Szła na lekarstwa
Potem leciała
słomka i brązowa terpentyna. Kupował ją „Dobrocin” na pasty do butów i podłóg.
Po wyciągnięciu takowej terpentyny, drewno z kopulaka wybierano i wkładano do
tzw. baniek. W kopulaku mieściło się 50 m sześć. tego wypoconego drewna.
To drewno podpalało się od góry w bańkach. Ogień co chwila
gasł i się zapalał samoczynnie, a tymczasem dołem – przez specjalną rurę –
wyciekała smoła. A owo odsmołowane, wypalone drewno, to nic innego, tylko
węgiel drzewny, za którym rozbijali się kowale.
Jeszcze
po wojnie dziadek dostarczał smoły do impregnacji drewnianych słupów telegraficznych.
I smolarnie niepostrzeżenie znikły.
Ta maź, z której smolarze pędzili smołę, to mogło
być praźródło nazwy naszego MazowszaPS. Wszystkiego można się nauczyć z obserwacji i doświadczenia. Także zarabiania na rynkach finansowych.
